Als u een misdrijf pleegt, kan de rechter in sommige gevallen de uitspraak van de straf opschorten of de uitvoering van een straf uitstellen.  Een rechter kan dan de verplichting opleggen om bepaalde voorwaarden na te leven. Dat is probatie.

Als een rechter probatieopschorting toekent, zal hij geen straf uitspreken zolang u de voorwaarden naleeft. Bij een toekenning van een probatieuitstel, zal de rechter wel een straf uitspreken, maar u zal deze niet moeten uitvoeren zolang u de voorwaarden naleeft.

Voorwaarden

  • U hebt een misdrijf gepleegd en de rechter oordeelt dat u voldoet aan de wettelijke voorwaarden voor een opschorting of een uitstel van de straf.
  • Gedurende een periode van één tot vijf jaar (= de proeftermijn) moet u de voorwaarden naleven die vermeld zijn in het vonnis (bv. een therapie volgen, een baan zoeken, geen alcohol of drugs gebruiken, niet langer contact hebben met het slachtoffer of een opleiding volgen).
  • U wordt begeleid door een justitieassistent.

Procedure

De rechter kan aan het justitiehuis vragen na te gaan of u in de mogelijkheid verkeert om een probatiemaatregel uit te voeren. De justitieassistent stelt daarover een verslag op (beknopt voorlichtingsrapport of maatschappelijke enquête) en voegt eventueel uitgebreidere informatie toe over uw levenssituatie (gezin, beroep en gezondheid) en/of over aanwezige problemen. Op die manier kan de rechter met kennis van zaken een beslissing nemen en de gepaste voorwaarden uitspreken.

De rechter geeft het justitiehuis de opdracht u bij te staan bij de naleving van uw voorwaarden en te controleren of u ze ook daadwerkelijk naleeft.

  • De justitieassistent heeft regelmatig een gesprek met u in het justitiehuis en bij gelegenheid bij u thuis. Tijdens die gesprekken werkt u samen met de justitieassistent aan de naleving van uw voorwaarden.
  • De justitieassistent helpt u bij de naleving van de opgelegde voorwaarden en het vinden van manieren om nieuwe misdrijven te voorkomen.

De rechter geeft de probatiecommissie de opdracht om na te gaan of u zich daadwerkelijk houdt aan de voorwaarden die hij/zij in het vonnis heeft opgelegd.

  • De justitieassistent bezorgt regelmatig verslagen aan de probatiecommissie, die u ook kan uitnodigen voor een gesprek over het verloop van de probatiemaatregel.
  • De probatiecommissie kan beslissen bepaalde voorwaarden aan te passen of op te schorten.
  • Deze commissie velt het eindoordeel over de uitvoering van de voorwaarden.

Als u zich niet houdt aan de voorwaarden, maakt de justitieassistent daarvan melding aan de probatiecommissie.  Deze kan u oproepen voor een gesprek over de problemen waarmee u te maken heeft. De probatiecommissie kan de procureur des Konings vragen uw dossier opnieuw door te verwijzen naar de rechter, die uw dossier opnieuw zal behandelen.

Als de proeftermijn afgelopen is en alles goed verlopen is, wordt uw gerechtelijk dossier afgesloten.

Meer informatie

Het onderstaande filmpje geeft meer uitleg over de begeleidingsopdrachten en de rol van de justitieassistent.