Heel wat gezinnen worden geconfronteerd met overmatige schuldenlast. Enkele cijfers uit het jaarlijks rapport van de Centrale voor kredieten aan particulieren illustreren dit:

  • einde 2015 stonden in de Centrale voor kredieten aan particulieren van de Nationale Bank in totaal 547.515 wanbetalingen geregistreerd;
  • in 2015 zijn 156.498 kredietnemers met een nieuwe betalingsachterstand geregistreerd;
  • het totale aantal kredietnemers met een openstaande betalingsachterstand steeg einde 2015 tot 364.385 personen;
  • In 2015 werden 15.877 nieuwe aanvragen van personen die een beroep deden op de procedure van de collectieve schuldenregeling door de rechtbanken toelaatbaar verklaard.
  • eind 2015 stonden er in de Centrale in totaal 97.636 lopende procedures collectieve schuldenregeling geregistreerd.

De meest actuele cijfers zijn terug te vinden op de website van de kredietcentrale.

Schuldhulpverleners ervaren deze schuldenproblematiek dagelijks. Schuldenlast is heel belastend voor de betrokken gezinnen en heeft een impact op de hele levenssituatie van de mensen. De weg terug naar een schuldenvrij leven is vaak een complexe, moeizame weg die veel inspanning vraagt zowel van de gezinnen als van de hulpverleners.

Instellingen voor schuldbemiddeling

Een OCMW of een CAW kan erkend worden als instelling voor schuldbemiddeling. Zij helpen mensen met financiële problemen om hun budget te beheren en kunnen bemiddelen bij schuldeisers. Er zijn 322 erkende instellingen voor schuldbemiddeling in Vlaanderen (308 OCMW’s, 5 OCMW-verenigingen en 11 Centra Algemeen Welzijnswerk). In 2015 waren er in heel Vlaanderen 60.219 gezinnen in begeleiding bij de instellingen voor schuldbemiddeling. In 2015 werden er zo in totaal 90.299 hulpverleningsmodules ingezet. In volgorde van belangrijkheid: budgetbeheer (38.382 of 42,51%), schuldbemiddeling (34.370 of 38,06%), budgetbegeleiding (13.507 of 14,96%), collectieve schuldenregeling (4.040 of 4,47%).
Iedereen kan terecht komen bij een instelling voor schuldbemiddeling, maar bepaalde groepen blijken wel extra kwetsbaar voor de schuldenproblematiek. Het gaat onder meer om alleenstaanden en eenoudergezinnen, huurders, laaggeschoolden, werklozen …

De top 3 van schulden waarmee mensen terecht komen bij een instelling bestaat uit

  1. schulden met betrekking tot nutsvoorziening,
  2. gezondheidszorgschulden
  3. telecomschulden.

De meest actuele cijfers rond de hulp- en dienstverlening van de erkende instellingen voor schuldbemiddeling is terug te vinden op de website van het Vlaams Centrum Schuldenlast.

Heeft u hulp nodig, contacteer dan een instelling voor schuldbemiddeling in uw buurt.

Vlaams Centrum Schuldenlast

Het Vlaams Centrum Schuldenlast (VCS) voert het beleid van de minister bevoegd voor Welzijn uit en wordt door het Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin erkend en gesubsidieerd. VCS stemt haar werking af in overleg en er is periodiek overleg. Het VCS werkt aan de hand van een door de minister goedgekeurd meer-jarenplan met bijhorende jaarplannen zodat zij zowel op korte als op langere termijn hun werking kunnen uitbouwen.

Het VCS is in eerste instantie een steunpunt voor personen/instellingen die aan schuldbemiddeling doen in Vlaanderen en Brussel om de kwaliteit van de dienstverlening te verhogen.

Het Vlaams Centrum Schuldenlast vervult decretaal de volgende opdracht:

  • VCS bouwt expertise op rond de preventie en remediëring van schuldenproblemen;
  • VCS verwerkt de basis- en de uitgebreide registratie van cijfergegevens over gezinnen in schuldenlast;
  • VCS biedt permanente vorming en inhoudelijke ondersteuning aan personen die aan schuldbemiddeling doen;
  • VCS ontwikkelt programma’s rond de preventie van schuldenlast;
  • VCS is verantwoordelijk voor de kwaliteitsbevordering en –bewaking bij de erkende instelling-en voor schuldbemiddeling;
  • VCS zorgt voor efficiënte en effectieve informatieverstrekking rond schuldbemiddeling;
  • VCS formuleert beleidsaanbevelingen rond schuldenlast en doet hiervoor een beroep op een werkgroep die zij aanstuurt en die samengesteld is uit een groep experten;
  • VCS onderhoudt contacten met analoge centra in binnen- en buitenland;
  • VCS organiseert de gespecialiseerde opleiding schuldbemiddeling (basisopleiding en themati-sche verdiepende opleiding rond specifieke maatschappelijke, juridische, financiële, methodische of deontologische aspecten van schuldbemiddeling.

In de beleidsnota 2014-2019 van de Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin (WVG) is bepaald dat er werk gemaakt wordt van het optimaliseren van de afstemming en samenwerking tussen steunpunten en expertisecentra die actief zijn binnen dit beleidsdomein WVG. In dialoog met de betrokkenen wordt nagegaan hoe zij een eengemaakte werking kunnen realiseren. De volgende organisaties zijn in deze oefening betrokken:

  • het Steunpunt Algemeen Welzijnswerk,
  • het Vlaams Centrum Schuldenlast,
  • Samenlevingsopbouw Vlaanderen,
  • het Steunpunt Expertise-netwerken
  • het Steunpunt Jeugdhulp.

De voorbereiding en het overleg in verband met deze een-gemaakte werking zit momenteel op kruissnelheid. Streefdoel is om tegen 1/06/2017 een overkoepelende intersectorale vzw operationeel te maken die enig aanspreekpunt is van de Vlaamse overheid. Binnen deze nieuw te creëren koepelvzw zullen zowel de intersectorale als de sectorale werkingen een plaats vinden. De vijf huidige aparte steunpunten nemen het integratieproces gezamenlijk zelf in handen, ondersteund door een neutrale procesbegeleider. Zij rapporteren aan de Vlaamse overheid over de conceptuele invulling, doen een voorstel voor aangepaste regelgeving en tekenen het te doorlopen proces uit. Deze oefening heeft een inhoudelijke meerwaarde en kan een verrijkende kruisbestuiving van ideeën, expertise en krachtenbundeling opleveren tussen nu nog apart werkende steunpunten.

Werkgroep beleidsaanbevelingen

Experten en vertegenwoordigers van sectoren die met het thema schuldenlast te maken hebben zijn verenigd in de werkgroep beleidsaanbevelingen van het Vlaams Centrum Schuldenlast. Zij werken visies uit, bepalen een weloverwogen standpunt, doen voorstellen voor aanpassing van bestaande regelgeving (in 2016 omtrent de vernieuwing van de federale collectieve schuldenregelgeving) en inspireren het beleid rond schuldenlast.

Subsidiëring van samenwerkingsverbanden schuldhulpverlening

Op initiatief van de minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin subsidieert de Vlaamse overheid 11 samenwerkingsverbanden schuldhulpverlening. Zo wordt schuldhulpverlening en preventie van schuldenlast gesubsidieerd in heel Vlaanderen en Brussel. Dit gebeurde projectmatig vanaf 2010 tot en met 2013, terwijl de stakeholders (VCS, VVSG, SOM, Vlaams Netwerk armoedebestrijding) samen met het kabinet WVG en de afdeling Welzijn en Samenleving werkten aan een passend decreet en uitvoeringsbesluit om reguliere subsidiëring mogelijk te maken.

Omdat deze projecten positief werden geëvalueerd, werd ervoor gekozen om de samenwerkingsverbanden regulier te subsidiëren vanaf 2014 op basis van het besluit van de Vlaamse regering van 31/1/2014.

Elk samenwerkingsverband bestaat uit een netwerk van erkende instellingen voor schuldbemiddeling dat in het werkgebied werkt aan het voorkomen en terugdringen van schuldenlast. Het samenwerkingsverband kan enkel gesubsidieerd worden als de volgende actoren er deel van uitmaken: alle OCMW’s, het CAW dat erkend is krachtens het decreet betreffende het algemeen welzijnswerk en alle verenigingen waar armen het woord nemen.

Elk samenwerkingsverband werkt aan twee doelstellingen:

  1. Preventie-initiatieven nemen en nazorg voorzien om (herval in) schuldenlast te voorkomen.
  2. Initiatieven nemen ter ondersteuning van een toegankelijke, cliëntgerichte en integrale budget- en schuldhulpverlening, om mensen in staat te stellen om zelf verantwoordelijkheid te (leren) dragen voor hun eigen duurzaam budgetmanagement.

Het Centrum voor Algemeen Welzijnswerk dat deel uitmaakt van het samenwerkingsverband neemt  nu het budgethouderschap op. Indien het CAW dit niet zou doen, dan duidt de stuurgroep van het samenwerkingsverband een andere organisatie met rechtspersoonlijkheid aan om de rol van budgethouder op te nemen.

De beslissingen worden genomen in de stuurgroep van het samenwerkingsverband, waarin alle partnerorganisaties vertegenwoordigd zijn.

Deze samenwerkingsverbanden schuldhulpverlening worden ondersteund door het Vlaams Centrum Schuldenlast en overleggen regelmatig om hun werking af te stemmen en gezamenlijke initiatieven uit te werken, zoals bijvoorbeeld in het kader van de Dag zonder Krediet. Zij noemen zichzelf vaak de BIZ-ers, BudgetInZicht.

De samenwerkingsverbanden werken aan de hand van een door de minister goedgekeurd beleidsplan (nu voor de periode 2016-2020) en concretiseren hun werking in goedgekeurde jaarplannen. Voor het jaar 2016 heeft de minister een budget vrijgemaakt van in totaal 1.244.000 euro.

Wat doen wij rond schuldbemiddeling?

De afdeling Welzijn en Samenleving evalueert de werking van de samenwerkingsverbanden schuldhulpverlening en het Vlaams Centrum Schuldenlast, bezorgt een advies en voorstel van beslissing aan de minister en staat in voor de subsidiëring.

Wij erkennen de erkende Instellingen voor SchuldBemiddeling (ISB), volgen de werking op via de jaarverslagen (er is nu een nieuw model in opmaak) en updaten de medewerkerslijst van deze ISB’s. Wij volgen de inspecties bij erkende ISB’s op en ook de voortgang van de remediëring van eventuele werkpunten bij een ISB. Wij helpen de departementale klachtenbehandelaar die tweedelijnsklachten behandelt, indien een klacht niet kon opgelost worden vanuit een rechtstreeks overleg tussen een burger met klachten en een erkende instelling voor schuldbemiddeling.

Tweedelijnsklachten komen tot nu toe weinig voor, maar zijn telkens een aanleiding om constructief te werken aan kwaliteitsver-betering van de schuldhulpverlening en schuldbemiddeling. We volgen de evolutie in het plan van aanpak op die de instelling voor schuldbemiddeling uitvoert op weg naar een oplossing voor de betrokken burger en het vinden van structurele oplossingen die nieuwe problemen helpen voorkomen.

Momenteel zijn er 322 erkende instellingen voor schuldbemiddeling (Ocmw-verenigingen, Centra voor Algemeen Welzijnswerk en OCMW’s).

De afdeling Welzijn en Samenleving is ook betrokken bij verschillende initiatieven ter preventie van overmatige schuldenlast.

Contact

Afdeling Welzijn en Samenleving
Koning Albert II-laan 35 bus 30
1030 Brussel
T 02 553 33 30
E-mail