Een initiatief voor beschut wonen (IBW) begeleidt mensen met psychische problemen die geen nood hebben aan een permanent verblijf in een psychiatrisch ziekenhuis. Een IBW organiseert aangepaste dagactiviteiten voor de bewoners: sommigen volgen een opleiding, anderen werken of doen vrijwilligerswerk en nog anderen gaan naar een activiteitencentrum of naar de dagbehandeling van het psychiatrisch ziekenhuis.

Een begeleider komt 1 of meerdere keer(en) per week langs. Hij/zij bespreekt met de bewoners een aantal zaken die voor iedereen belangrijk zijn. Daarnaast is er ook een individuele begeleiding. Bewoners krijgen bijvoorbeeld hulp om het huis netjes te houden, de administratie te doen, een goede dagactiviteit te zoeken, een voedzame maaltijd klaar te maken… Het personeel van een IBW heeft dus vooral een begeleidende taak. Die is in essentie gericht op de maximale ontwikkeling van de persoonlijke zelfstandigheid van de bewoners.

Soms moeten mensen voor korte of langere periode toch nog eens opgenomen worden in een psychiatrisch ziekenhuis. Na hun opname keren ze normaal gezien terug naar het IBW.

Beschut wonen betekent voor sommige personen een overgang naar een zelfstandig leven in de maatschappij. Voor anderen is beschut wonen een definitieve woonvorm.

Wat inspecteren we?

Zorginspectie focust op wat de kwaliteit van de geboden zorg het meest beïnvloedt en baseert zich hiervoor op regelgeving, referentiekaders, eisenkaders, kwaliteitseisen… waaraan de organisatie zich moet houden.

U vindt hierover meer informatie op de site van het Agentschap Zorg en Gezondheid.

Hoe inspecteren we?

De inspecties gebeuren aangekondigd. In de meeste gevallen is de inspecteur 1 dag ter plaatse. We maakten een infobrief op om IBW-medewerkers uitgebreid te informeren over ons bezoek.

De inspectie wordt steeds gekenmerkt door eenzelfde rode draad:

  • elke inspectie is een momentopname. De vaststellingen zijn gebaseerd op wat er tijdens de inspectie vastgesteld wordt. Dit kan via:
    • bevraging van medewerkers en verantwoordelijken
    • inzage in documenten
    • inspecteren van de lokalen die gebruikt worden door de organisatie
    • gesprekken met bewoners (indien mogelijk)
  • de inspecteur bespreekt zijn vaststellingen, zowel positieve als negatieve, steeds met zijn gesprekspartner(s) en geeft hen daarbij de kans om vaststellingen toe te lichten, te nuanceren of verder uit te leggen.  
  • een inspectie gebeurt altijd aan de hand van een gestandaardiseerd inspectie-instrument. De inspecteur kan zo beoordelen of de organisatie aan de regelgeving en kwaliteitseisen voldoet. Informatie wordt op een gestructureerde en afgestemde manier verzameld tijdens het inspectiebezoek.

Sinds begin 2018 wordt een nieuw toezichtmodel voor de geestelijke gezondheidszorg voorbereid. Daarbij werd reeds gestart met de opmaak van een eisenkader voor het thema 'forensische geestelijke gezondheidszorg'. In 2019 zal een eisenkader worden ontwikkeld voor het thema continuïteit. Telkens worden relevante stakeholders betrokken. Het Agentschap Zorg en Gezondheid staat in voor de ontwikkeling van de eisenkaders; op basis daarvan werkt Zorginspectie daarna de nodige inspectie-instrumenten uit.

De GGZ-voorzieningen met een RIZIV-conventie die in het kader van de zesde staatshervorming naar Vlaanderen werden overgeheveld, zullen niet meteen worden opgenomen in de eerste fase van uitrol van het nieuwe toezichtmodel. We willen enerzijds stapsgewijs ervaring opdoen. Anderzijds vraagt de inbedding van die voorzieningen in de Vlaamse context nog wat tijd.

Wat leest u in het verslag?

De bevindingen van ieder inspectiebezoek staan in een inspectieverslag. Het doel van dit verslag is:

  • het weergeven van de vaststellingen en het oordeel of de organisatie voldoet aan de geïnspecteerde regelgeving;
  • via dit verslag de organisatie schriftelijk op de hoogte brengen van de vaststellingen en het oordeel;
  • rapporteren aan het Agentschap Zorg en Gezondheid;
  • informeren van andere betrokken lezers, o.a. burgers die verslagen in het kader van de openbaarheidswetgeving willen raadplegen.

Zorginspectie moedigt de organisaties aan om met gebruikers open te communiceren over de vaststellingen.

Voor alle vragen over de inspecties in de psychiatrische verzorgingstehuizen kan u contact opnemen met contact.zorginspectie@vlaanderen.be.

Wat na de inspectie?

Na het inspectiebezoek ontvangt de organisatie het ontwerpverslag met de vaststellingen. Een inspectieverslag van Zorginspectie wordt pas definitief nadat de geïnspecteerde organisatie de kans gekregen heeft om te reageren op onjuistheden in het inspectieverslag. Op deze manier wil Zorginspectie ook de kwaliteit van de eigen verslaggeving opvolgen en verbeteren. Het definitieve verslag en de (eventuele) reactie worden bezorgd aan het Agentschap Zorg en Gezondheid. Dit agentschap staat in voor de verdere opvolging van de vaststellingen uit het inspectieverslag en beslist wat er op basis van onder andere de vaststellingen van Zorginspectie en het eigen dossier met de erkenning gebeurt.