Wat inspecteren we?

Bij het voorbereiden van deze inspectieronde over vrijheidsbeperkende maatregelen in psychiatrische diensten vond Zorginspectie het belangrijk om de ervaringen mee te nemen van de ziekenhuizen die in de voorbije jaren rond dit thema werden geïnspecteerd.

De input die we van de ziekenhuizen hebben ontvangen, heeft Zorginspectie versterkt in de overtuiging dat het essentieel is om een aanpak naar voren te schuiven die de sector kan stimuleren en motiveren om verdere stappen te zetten bij de implementatie van een kwalitatief beleid op het vlak van vrijheidsbeperkende maatregelen (VBM).

In de voorbije jaren is er heel wat gebeurd op het vlak van vrijheidsbeperkende maatregelen, zowel in de gezondheidssector als daarbuiten, zowel binnen voorzieningen als vanuit de overheid. Vanuit Zorginspectie vinden we het belangrijk om met deze evoluties rekening te houden door na te gaan op welke manier elk ziekenhuis concreet rond dat thema aan het werk is. Daarbij focussen we op die elementen die nu al het meest concreet uitgewerkt zijn in het referentiekader, namelijk de vrijheidsbeperkende en -berovende maatregelen: afzondering en mechanische fixatie.

Zorginspectie kiest er voor om tijdens de inspecties te kijken vanuit de invalshoek van het kwaliteitsbeleid rond VBM, steeds m.b.t. de scope van afzondering en mechanische fixatie. Via de PDCA (PlanDoCheckAct)-logica willen we d.m.v. objectieve vaststellingen (aantoonbaarheid) de link leggen tussen beleidsmatige aspecten (bv. procedures), de concrete toepassing in de praktijk (bv. registraties, infrastructuur) en het eigen verbeterbeleid inclusief aanwezige goede praktijken. Op die manier wil Zorginspectie maximaal aansluiten bij de dynamiek van elk ziekenhuis en deze op een correcte en evenwichtige manier in beeld brengen.

Alle psychiatrische en algemene ziekenhuizen met afdelingen voor volwassenenpsychiatrie worden bezocht. Afdelingen met uitsluitend ouderen- en forensische psychiatrische zorg worden niet meegenomen in deze inspectieronde. Door de volledige sector volwassenenpsychiatrie (behalve ouderen- en forensische zorg) op dezelfde manier te inspecteren, zullen we sectorbrede beleidsinformatie kunnen genereren.

Hoe inspecteren we?

De inspecties vinden plaats vanaf mei 2020. Voorafgaandelijk werd de inspectiemethodiek uitgetest via proefinspecties (februari-maart 2020). In functie van de eigen ervaringen en de feedback van de ziekenhuizen werd het inspectie-instrument aangepast waar nodig.

De inspecties gebeuren op een onaangekondigd moment om zo beter zicht te krijgen op de dagelijks geleverde zorg. Om het onaangekondigd inspecteren zo vlot mogelijk te laten verlopen, en met de minst mogelijke hinder voor de werking van de afdelingen, garanderen we een grote flexibiliteit van de inspecteurs. Belangrijk daarbij is dat de zorg  voor patiënten niet in het gedrang komt tijdens de inspecties.

De inspectievaststellingen zijn gebaseerd op:

• gesprekken met medewerkers
• inzage in patiëntendossiers
• observatie van infrastructurele elementen
• controle van procedures
• nazicht van cijfergegevens, diverse verslaggeving...

De vaststellingen gebeuren altijd samen met een medewerker met wie over de geïnspecteerde onderwerpen in gesprek kan worden gegaan.

Zorginspectie engageert zich tot het zorgvuldig omgaan met persoons- en gezondheidsgegevens.

Voor alle vragen over de inspectieronde kan u contact opnemen met contact.zorginspectie@vlaanderen.be.

Wat leest u in het verslag?

De bevindingen van ieder inspectiebezoek staan in een inspectieverslag. Het doel van dit verslag is:

• het weergeven van de vaststellingen en het oordeel of de organisatie voldoet aan de geïnspecteerde regelgeving;
• het ziekenhuis daarvan op de hoogte brengen;
• rapporteren aan Zorg en Gezondheid;
• informeren van andere betrokken lezers, o.a. burgers.

Zorginspectie stimuleert ziekenhuizen om hun inspectieverslag zélf openbaar te maken, en daarbij ook aan te geven op welke manier ze aan de slag gaan met de inspectievaststellingen.

Daarnaast publiceert Zorginspectie zelf de inspectieverslagen.

Zorginspectie hanteerde zorgvuldigheidsmaatregelen in de verslagen én in de inspectiemethodiek.

• Het referentiekader waarop Zorginspectie zich baseert wordt vooraf gecommuniceerd.
• We zorgen maximaal voor standaardisatie in de inspectiemethodiek.
• De inspectievaststellingen zijn concreet, helder en objectief, vooral dankzij het gebruik van uniforme inspectievragen, door de nadruk op afstemming tussen de inspecteurs en omwille van het expliciet aftoetsen van de vaststellingen bij de geïnspecteerden zelf.
• In het verslag wordt maximaal naar uniformiteit gestreefd.
• We vermelden geen namen; enkel functietitels kan men terugvinden in de verslagen.
• In het verslag kan men alle informatie vinden over het opzet en de context van de inspectie.
• Zorginspectie tracht een zo duidelijk mogelijke taal te hanteren en enkel jargon te gebruiken waar het onvermijdelijk is. 

Volgende inspecteurs voeren deze inspecties uit:

• Anja Claeys
• Michaëla Daelemans
• Koenraad Fierens
• Kurt Lievens
• Jimmy Swalens
• Tania Vandommele
• Lindsay Vissenaekens

Wat na de inspectie?

Na het inspectiebezoek ontvangt het ziekenhuis het ontwerpverslag met de vaststellingen en de beoordeling daarvan. Een inspectieverslag van Zorginspectie wordt pas definitief nadat de geïnspecteerde organisatie de kans gekregen heeft om te reageren op onjuistheden in het inspectieverslag. Dit is een van de manieren waarop Zorginspectie ook de kwaliteit van de eigen verslaggeving wil opvolgen en verbeteren.

Het definitieve verslag en de (eventuele) reactie worden bezorgd aan Zorg en Gezondheid. Zij staan in voor de verdere opvolging van de vaststellingen uit het inspectieverslag.

Overzichtsrapporten

Naast het opmaken van de individuele inspectieverslagen, zal Zorginspectie, na afloop van de inspectieronde, een afrondend rapport opmaken dat een globaal beeld geeft van de geïnspecteerde onderwerpen.