Ziekenhuizen zijn voorzieningen voor gezondheidszorg waar patiënten terecht kunnen voor  medisch-specialistische behandelingen of onderzoeken, en waar patiënten worden opgenomen en kunnen verblijven. 

“Algemeen ziekenhuis” is de term die wordt gebruikt voor alle niet-psychiatrische ziekenhuizen, dus ook voor universitaire ziekenhuizen en “categorale” (revalidatie-)ziekenhuizen.

In een standaard ziekenhuis zijn er verschillende diensten, bedoeld voor bepaalde types patiënten  (bv. materniteit, kindergeneeskunde). Daarnaast kan een ziekenhuis ook over medisch-technische diensten beschikken (bv. radiologie).

Wat inspecteren we?

Zorginspectie focust op wat de kwaliteit van de geboden zorg het meest beïnvloedt en baseert zich hiervoor op eisenkaders waaraan de organisatie zich moet houden. Eisenkaders worden door het Agentschap Zorg en Gezondheid opgesteld, waarbij in overleg met de experten uit de sector de relevante regelgeving wordt geselecteerd, eventueel verder verduidelijkt en/of aangevuld met nieuwe kwaliteitseisen.

Hoe inspecteren we?

Het toezicht door de Vlaamse overheid (namelijk door Zorginspectie) vormt 1 van de 3 pijlers binnen een breder model voor het verbeteren en bewaken van kwaliteit van zorg in de Vlaamse algemene ziekenhuizen. Het toezicht werd op de andere twee pijlers afgestemd. Dit zijn:

  1. Het Vlaams Indicatorenproject voor Patiënten en Professionals (VIP²) meet de kwaliteit van zorg in de meeste Vlaamse algemene ziekenhuizen. De ziekenhuizen kiezen zelf of en welke indicatoren ze meten. Resultaten verschijnen (als het ziekenhuis daarvoor kiest) op www.zorgkwaliteit.be. Ziekenhuizen kunnen de informatie gebruiken voor verbeteracties. Ook patiënten kunnen deze informatie gebruiken om, in overleg met een arts, een overwogen keuze te maken voor een bepaald ziekenhuis. Meer informatie kan u terugvinden via https://www.zorg-en-gezondheid.be/kwaliteit-in-algemene-ziekenhuizen
  2. Bij een ziekenhuisaccreditatie beoordeelt een externe organisatie in welke mate het ziekenhuis kwaliteitsvolle en veilige zorg aanbiedt. Ziekenhuizen krijgen het label voor een beperkt aantal jaren. Ziekenhuizen kiezen vrijwillig of ze al dan niet voor accreditatie gaan. In Vlaanderen zijn voornamelijk volgende accreditatie-organisaties actief:

Het toezichtmodel van Zorginspectie bestaat uit 2 onderling verbonden luiken: nalevingstoezicht en systeemtoezicht.

Nalevingstoezicht gebeurt in alle Vlaamse ziekenhuizen en richt zich op zorgtrajecten. Een zorgtraject is het traject dat een gelijkaardige groep patiënten doorloopt in een ziekenhuis. Bij deze vorm van toezicht gaan we via onaangekondigde inspectie na of de zorgpraktijk voldoet aan de vooropgestelde eisen. Deze eisen zijn gebundeld in een eisenkader, dat in overleg met de sector werd opgemaakt.

Systeemtoezicht beoordeelt het kwaliteitssysteem achter de geleverde zorg. Ziekenhuizen die vrijwillig in een accreditatietraject zijn gestapt (zie ook hieronder), worden vrijgesteld van dit systeemtoezicht. Systeemtoezicht gebeurt steeds aangekondigd.

Hieronder vindt u het onderscheid tussen de beide luiken van het toezichtmodel van Zorginspectie, schematisch weergegeven:

Nalevingstoezicht Systeemtoezicht

Onaangekondigde inspectie

Aangekondigde inspectie

Geen voorafgaande zelfevaluatie

Intensieve voorafgaande zelfevaluatie

In elk ziekenhuis worden dezelfde onderwerpen geïnspecteerd

- In elk ziekenhuis worden dezelfde onderwerpen geïnspecteerd

- In functie van risicoanalyse wordt op bepaalde onderwerpen een meer/minder sterke focus gelegd

Toets op concreet geleverde kwaliteit van zorg

=> is een momentopname

Toets op organisatie van zorg

=> zoekt naar kwaliteitsgaranties op langere termijn

Transparantie is belangrijk voor elk van deze 3 pijlers: via internet zijn indicatoren en info rond accreditatie voor iedereen toegankelijk (www.zorgkwaliteit.be); de inspectieverslagen (vanaf het zorgtraject van de internistische patiënt) zijn beschikbaar op de website van Zorginspectie.

Wat leest u in het verslag?

De bevindingen van ieder inspectiebezoek staan in een inspectieverslag. Het doel van dit verslag is:

  • het weergeven van de vaststellingen en het oordeel of de organisatie voldoet aan de geïnspecteerde regelgeving
  • via dit verslag de organisatie schriftelijk op de hoogte brengen van de vaststellingen en het oordeel
  • rapporteren aan het Agentschap Zorg en Gezondheid
  • informeren van andere betrokken lezers, o.a. burgers die verslagen in het kader van de openbaarheidswetgeving willen raadplegen

Voor meer gedetailleerde informatie over de inhoud en opbouw van de verslagen kunt u terecht op de pagina’s met specifieke uitleg over het nalevingstoezicht en het systeemtoezicht.

De sector van de algemene ziekenhuizen heeft de voorbije jaren een hele evolutie doorlopen in de manier waarop naar transparantie wordt gekeken.

Van bij de lancering van het toezichtmodel werd een traject naar actieve openbaarheid afgesproken:

  • In een eerste fase werden ziekenhuizen gestimuleerd om het inspectieverslag zélf openbaar te maken. Heel wat ziekenhuizen hebben hun verslagen over het zorgtraject voor de chirurgische patiënt online geplaatst. Vaak geven ze op hun website ook aan op welke manier ze aan de slag zijn gegaan met de vaststellingen van Zorginspectie.
  • Vanaf het tweede zorgtraject (het zorgtraject van de internistische patiënt) werd overgegaan tot actieve openbaarheid van de inspectieverslagen: we publiceerden zelf alle verslagen over check 1 en 2.

  • Ook de verslagen van het systeemtoezicht (najaar 2016-voorjaar 2017) worden op onze website gepubliceerd.

Met oog op deze actieve openbaarheid hanteert Zorginspectie een aantal zorgvuldigheidsmaatregelen in de verslagen én in de inspectiemethodiek.

  • Het eisenkader wordt vooraf gecommuniceerd zodat op voorhand duidelijk is wat Zorginspectie kan inspecteren.
  • We zorgen voor standaardisatie in de inspectiemethodiek.
  • De inspectievaststellingen zijn concreet, helder en objectief, vooral dankzij het gebruik van uniforme inspectievragen, door de nadruk op afstemming tussen de inspecteurs en omwille van het expliciet aftoetsen van de vaststellingen bij de geïnspecteerden zelf.
  • In het verslag wordt maximaal naar uniformiteit gestreefd. Het elektronisch verslagsjabloon vormt daarbij een belangrijke waarborg.
  • We vermelden geen namen; enkel functietitels kan men terugvinden in de verslagen.
  • Elk verslag is voorzien van een leeswijzer. Daarin kan men meer terugvinden over het opzet en de context van de inspectie.
  • Zorginspectie tracht een zo duidelijk mogelijke taal te hanteren en enkel jargon te gebruiken waar het onvermijdelijk is.

Bij de publicatie van de verslagen van het nalevingstoezicht houden we ons aan volgende principes:

  • we publiceren de definitieve verslagen ongeveer maandelijks, gegroepeerd
  • bij elk inspectieverslag voegen we een rechtstreekse link toe naar de startpagina van de eigen ziekenhuiswebsite
  • we geven bijkomend toelichting ook over:
    • de totstandkoming (doelstelling, methodiek) van de inspectieverslagen
    • hoe de vaststellingen uit de inspectieverslagen concreet worden opgevolgd
    • het ruimere kader m.b.t. de inspecties.

Voor alle vragen bij de inspecties in de algemene ziekenhuizen kan u contact opnemen met contact@zorginspectie.be.

Wat na de inspectie?

Na het inspectiebezoek ontvangt de organisatie het ontwerpverslag met de vaststellingen. Een inspectieverslag van Zorginspectie wordt pas definitief nadat de geïnspecteerde oeganisatie de kans gekregen heeft om te reageren op onjuistheden in het inspectieverslag. Op deze manier wil Zorginspectie ook de kwaliteit van de eigen verslaggeving opvolgen en verbeteren.

Het definitieve verslag en de (eventuele) reactie worden bezorgd aan het Agentschap Zorg en Gezondheid.  Dit agentschap staat in voor de verdere opvolging van de vaststellingen uit het inspectieverslag en beslist wat er op basis van onder andere de vaststellingen van Zorginspectie en het eigen dossier met de erkenning gebeurt.

Overzichtsrapporten

Zorginspectie maakt na ieder zorgtraject een overzichtsrapport openbaar. Hierin wordt de informatie die in alle Vlaamse ziekenhuizen tijdens check 1 is bekomen, gegroepeerd en besproken. Deze beleidsrapporten kunnen een rol spelen bij latere herwerkingen van het eisenkader, maar ook ziekenhuizen én het beleid kunnen hiermee aan de slag.

Hieronder kan u de beleidsrapporten terugvinden m.b.t. de 2 eerste zorgtrajecten: